جستجو

آرشيو مطالب
👈نویسنده : ملیحه باغبان

دکتر باربارا تیلت (Barbara B. Tillett) دارای لیسانس ریاضیات از دانشگاه دومینیون است. وی مدرک کارشناسی ارشد و دکتری خود را در رشته علوم کتابداری و اطلاع رسانی به ترتیب از دانشگاه هاوایی و دانشگاه کالیفرنیا اخذ کرده است.

دکتر تیلت، در حال حاضر، رئیس بخش خط مشی ها و استانداردهای کتابخانه کنگره امریکا است. در این بخش حدود 50 نفر برای ابزارهای مختلف فهرستنویسی  مانند قواعد ال.سی (LC)، جدول های رده بندی ال.سی،  سرعنوان های موضوعی ال.سی و دیگر مستندات فهرست نویسی مانند بولتن های خدمات فهرستنویسی، دستنامه های فهرست نویسی توصیفی و فهرست نویسی موضوعی و غیره فعالیت دارند.

وی نماینده کتابخانه کنگره در کمیته مشترک هدایت و راهنمایی اصلاح قواعد فهرست نویسی انگلوامریکن است. از فوریه 2000 تا فوریه 2001، مدیر فعال برای منابع الکترونیکی کتابخانه کنگره بوده و ابتکارات مختلف مشترک مرتبط با فرآیندها و دسترسی به منابع دیجیتال Aborn را پیشنهاد، و نیز کنترل کتابشناختی را برای منابع الکترونیکی تهیه کرده است. اخیرا نیز گروه سیاست های فراداده کتابخانه کنگره را به عنوان بخشی از برنامه ریزی استراتژیک دیجیتالی کتابخانه هدایت می کند.


پنجشنبه 29 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
در علوم طبیعی می توانیم نوع ایده آلی از روابط میان اشیاء و رویدادها بسازیم که جنبه پایدار داشته باشد اما در حوزه ی علوم انسانی (کاوشی است بهره‌مند از تئوری برای تحلیل حوادث تاریخ خاص.) این نوع ایده آل از روابط میان رویدادهای اجتماعی جنبه ی موقتی و تاریخی – فرهنگی دارد.رویدادهای اجتماعی اغلب خاصیت تاریخی و فرهنگی دارند و زنجیره ی بی پایانی از علیت های اجتماعی بر آنها حکمفرماست که در آن کنشگران بعضا خلاقیتها و نوآوری هایی از خود بروز می دهند که به کل پیشبینی ها را باطل کرده و رویدادها را به سمت و سوی دیگری می کشد. بدین جهت در حوزه ی علوم اجتماعی بیشتر استفاده از نظریه های برد متوسط (theories of middle range) مرتون یا نوع ایده آل (ideal type) وبر منطقی تر به نظر می رسد.

تئوریهای برد متوسط به نظریه پردازی پیرامون وقایعی در دوره ی تاریخی خاص و زمان خاصی می پردازند. مثل شورشهای غله ای ، شورشهایی که در قرون وسطی بر سر نان رخ داد و یا در چین دوران کینگ بر سر برنج رخ داد ، که علتشان کمبود غذا و شاید احساس عام بی عدالتی بود.

 در علوم اجتماعی تئوریها به صورت کل مورد آزمون قرار نمی گیرند بلکه اجزاء گوناگون شان با دلایل مستقل ارزیابی می شوند.در علوم طبیعی بر رویکردهای تبیینی تاکید می رود و جستجو و کشف مکانیسم های علی را دستور کار قرار داده اند ، اما علوم اجتماعی حداقل در برخی گرایشها (همچون مردم شناسی ) تنها بدنبال تفسیرهایی از رفتارهای معنی دار انسانها می باشند.تفاوت علوم طبیعی و اجتماعی در آن است که در علوم اجتماعی روشی که برای بررسی افراد به کار گرفته می شود ، مبتنی بر تلقی پیشینی از انسان است و این تلقی ِ پیشینی مبتنی بر پیش زمینه های فلسفی نظریه‌پرداز اجتماعی است. منظور وینچ از فلسفه شناختهایی است که از راه تجربه به دست نمی آید و علم خودش نمی تواند به آن شناخت دست پیدا کند ولی به آنها نیازمند است و بدون آنها پا نمی گیرد. عمل اجتماعی یک عمل معنی دار است که از طریق زبان صورت می گیرد و انسان در محدوده ی زبان است که می اندیشد و عمل می کند.وینچ تاکید می کند که علوم اجتماعی با تفهم اعمال بشری سروکار دارد و این تفهم از طریق درک قواعدی که زندگی اجتماعی بر پایه ی آنها استوار شده است ، ممکن می گردد. این قواعد در روابط متقابل آدمیان با یکدیگر شکل می گیرند و خاصیت اعتباری و قراردادی دارند و ذاتا فرهنگی و تاریخی هستند.

اما در علوم طبیعی ما با قوانین روبرو هستیم. قوانین در علوم طبیعی حکایت از وجود یک سری روابط پایدار میان اجسام و اشیاء دارد که به لحاظ عدم درک خود ِ آن اشیاء از این روابط ، ثابت ، همیشگی و تغییر ناپذیرند.پیش بینی پذیری در علوم اجتماعی هیچگاه به پای علوم طبیعی نمی رسد. علوم اجتماع پیشبینی می کنند اما پیشبینی های علوم اجتماعی نه دقیق است و نه قابل اعتماد.اما در علوم طبیعی اشیاء در برابر قوانینی که در روابط میان آنها حاکم است ، مقاومتی نشان نمی دهند ، یا مقاومت آنها براحتی در چهارچوب همان قوانین قابل پیشبینی و اندازه گیری است. بدین جهت پیش بینی در علوم طبیعی بسیار مطمئن تر از علوم اجتماعی است.هم در علوم طبیعی و هم در برخی از گرایشهای علوم اجتماعی بر تبیین پدیده ها و کشف زنجیره ی علت و معلولی رویدادها تاکید می رود.در حوزه ی علوم طبیعی ما با قوانین سرو کار داریم که نشاندهنده روابط پایدار اشیاء و رویدادها با یکدیگر است. نظریه نیوتن پیرامون روابط میان اشیاء و رویدادها در طبیعت ، حداقل در سرعتهای پایین ، همواره صادق است (البته اگر بحثهای فلسفه ی علم را نادیده بگیریم! ).
اما در حوزه ی علوم اجتماعی ما با قواعد سرو کار داریم که نشاندهنده روابط موقتی ، اعتباری ، تاریخی و فرهنگی میان افراد در درون آن جامعه می باشد و بر حسب دوره های مختلف تاریخی ممکن است این قواعد تحول یابد. بدین جهت نظریه پردازی در حوزه ی علوم اجتماعی نیازمند تفکر استعلایی (استعلایی (tranxendental) به چیزی گفته می شود که مستقل از هر گونه تجربه بوده و شرط امکان تجربه محسوب می شود) درباره ی واقعیتهای اجتماعی و سپس بازاندیشی مداوم درباره ی آن می باشد تا هر چه بیشتر نظریه را با تحولات اجتماعی روز همراه سازد. منبع

پنجشنبه 29 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
مطلب مورد نظر رمز دارد.
لطفا رمز عبور مربوط به مطلب را وارد کرده ، دکمه تایید را کلیک کنید.

چهارشنبه 28 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
مطلب مورد نظر رمز دارد.
لطفا رمز عبور مربوط به مطلب را وارد کرده ، دکمه تایید را کلیک کنید.

شنبه 24 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان

جسی هاوک شرا (8 دسامبر 1903 - 8 مارس 1982 کتابدار و دانشمند اطلاعاتی آمریکایی بود که پیشگام استفاده از فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها بود و در گسترش استفاده از آن در سایر مناطق در طول دهه 1950 نقش داشت. زادگاه او آکسفورد بود. او در حین تحصیل در دبیرستان در گروه موسیقی مدرسه درام می نواخت، عضو تیم مناظره، تشویق کننده و رئیس کلاس ارشد بود. او تا زمان اخذ مدرک کارشناسی از دانشگاه میامی در آکسفورد زندگی کرد. شرا بعدها مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته ادبیات انگلیسی از دانشگاه ییل در سال 1927 و دکترای علوم کتابداری از دانشگاه شیکاگو در سال 1944 دریافت کرد.

شرا در طول زندگی خود از استرابیسم (نوعی مشکل چشمی است که در آن چشم ها وضعیت ناهمگونی نسبت به یکدیگر داشته و نگاه آنها به جهات مختلف است) رنج می برد.

شرا امیدوار بود که معلم زبان انگلیسی دانشگاه شود اما به دلیل افسردگی و کمبود موقعیت های تدریس در کالج ها و دانشگاه ها هرگز موفق نشد. او تصمیم گرفت کتابداری را به عنوان شغل خود انتخاب کند، در چیزی که او آن را «عمل ناامیدی از سوی من که حرفه کتابداری از آن پشیمان شده است» نامیده است.

او اغلب در مورد تاریخ و فلسفه کتابخانه ها مطالعه می کرد و می نوشت و کار کتابخانه ها را یکی از تلاش های انسان گرایانه می دانست.در سال 1949 اولین کتاب شرا مبانی کتابخانه عمومی. خاستگاه جنبش کتابخانه های عمومی در نیوانگلند، 1629-1855، توسط انتشارات دانشگاه شیکاگو منتشر شد.در سال 1955 شرا با جیمز دبلیو پری و آلن کنت همکاری کرد تا مرکز تحقیقات اسناد و ارتباطات (CDCR) را تأسیس کند که به صنعت، دولت و آموزش عالی در مورد سیستم های اطلاعاتی مشاوره می داد.

در دهه 1960، شرا طرحی را برای پروژه خود با عنوان "معرفت شناسی اجتماعی" طراحی کرد که بر اساس کار داگلاس واپلس از دانشکده کتابخانه فارغ التحصیل در شیکاگو بود. این رشته جدید مطالعه راه هایی است که جامعه از طریق آن می تواند به محیط یا اطلاعات خود دسترسی پیدا کند و درک کند. همچنین می تواند چارچوبی برای تولید، جریان، ادغام و مصرف اطلاعات در سراسر جامعه فراهم کند. یکی از کاربردی ترین کاربردهای معرفت شناسی اجتماعی در حرفه کتابداری است. هدف کتابدار این است که میانجی کارآمدی بین انسان و دسترسی او به دانش ثبت شده باشد. ابزارهای دستیابی به این هدف، طرح‌های طبقه‌بندی، سرفصل‌های موضوعی، نمایه‌ها و ابزارهای دیگر برای تحلیل موضوعی واحدهای کتابشناختی هستند.علیرغم کارش در پیشبرد علم اطلاعات و استفاده از فناوری اطلاعات در زمینه های کتابخانه ای، در طول زندگی حرفه ای خود به اهمیت جنبه های جامعه شناختی و انسانی برای کتابداری و سازماندهی اطلاعات معتقد بود.

شرا در طول زندگی خود همه جنبه های علم کتابداری را لمس کرد. او از فن‌آوری دفاع می‌کرد و اظهار داشت که «کامپیوتر کتابخانه‌ها را متحول می‌کند»، اما به جای اطاعت از آن، استفاده دقیق از آن را توصیه می کرد. شرا پتانسیل فناوری را در علم کتابداری دید. او تلاش کرد تا سیستم‌های بازیابی اطلاعات بسازد.

انجمن کتابخانه آمریکا دو جایزه به نام شرا ارائه می‌کند: جایزه جسی اچ. شرا برای تحقیقات منتشر شده برجسته، و جایزه جسی اچ. شرا برای حمایت از تحقیقات پایان‌نامه.


کتاب های وی:

مقدمه ای بر علم کتابداری: عناصر اساسی خدمات کتابخانه ای

Knowing books and men; knowing computers too

مبانی آموزش کتابداری

"کتابدار کامل"

مبانی جامعه شناختی کتابداری

مستندسازی و سازماندهی دانش

کتابخانه ها و سازماندهی دانش

بنیان معرفتی برای علم کتابداری

منابع اطلاعاتی: چالشی برای علم و صنعت آمریکا

کاتالوگ طبقه بندی شده: اصول و شیوه های اساسی

مستندات در عمل

مورخان، کتاب ها و کتابخانه ها: بررسی پژوهش های تاریخی در رابطه با منابع، سازمان و خدمات کتابخانه ای

Bibliographic organization

مبانی کتابخانه عمومی: خاستگاه جنبش کتابخانه های عمومی در نیوانگلند

گردابی در جریان غربی فرهنگ آمریکا


شنبه 24 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
مطلب مورد نظر رمز دارد.
لطفا رمز عبور مربوط به مطلب را وارد کرده ، دکمه تایید را کلیک کنید.

شنبه 24 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
مطلب مورد نظر رمز دارد.
لطفا رمز عبور مربوط به مطلب را وارد کرده ، دکمه تایید را کلیک کنید.

جمعه 23 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان

دکتر عباس حُرّی (زادهٔ ۱۵ اسفند ۱۳۱۵ در مشهد — درگذشتهٔ ۷ اردیبهشت ۱۳۹۲ در تهران)، دانشمند علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و استاد دانشگاه تهران و طراح نظریهٔ اطلاع‌شناسی بود.

در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه مشهد در مقطع کارشناسی رشتهٔ زبان و ادبیات انگلیسی، در سال ۱۳۵۲ از دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی ارشد رشتهٔ کتابداری و در سال ۱۳۶۰ (۱۹۸۱) از دانشگاه کیس وسترن رزرو آمریکا در مقطع دکترای کتابداری فارغ‌التحصیل شد. رسالهٔ دکتری وی در مورد مقایسهٔ شباهت‌های استنادی و شباهت واژگان نمایه برای ربط‌دادن مدارک مرتبط از حیث موضوعی بود. وی از ۱۳۵۳ استاد دانشگاه تهران شد.حُرّی از اولین دانش‌آموختگان کتابداری نوین در ایران بود و در پیشبرد آموزش و پژوهش دراین رشته در کشور تلاش زیاد نمود. وی به عنوان سردبیر، مدیرمسئول و عضو هیئت تحریریهٔ چندین مجلهٔ علمی از جمله اطلاع‌شناسی فعالیت کرده‌است و نیز طراح نظریهٔ اطلاع‌شناسی است.دکتر عباس حرّی روز شنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۲ در سن ۷۷ سالگی درگذشت.

DrHorri.jpg

نظریه اطلاع شناسی:

اطلاع‌شناسی اصطلاحی است که اشاره به شناخت اطلاعات دارد و همان‌گونه که در رشته‌هایی با پسوند "شناسی" نظیر روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، و زبان‌شناسی، جزء اول ترکیب اشاره به درونمایه رشه یا قلمرو دارد، درونمایه قلمرو اطلاع‌شناسی نیز اطلاعات است. لفظ و مفهوم اطلاعات چندان جدید نیست و بیش از شصت سال (از ۱۹۴۰ تا کنون) در باب چیستی آن سخن رفته‌است. اطلاع‌شناسی به عنوان یک قلمرو علمی مستقل، عمر چندانی ندارد. اصطلاح اطلاع‌شناسی در سال ۱۳۷۲/۱۹۹۳ توسط دکتر عباس حری (استاد وقت گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تهران) (حری، ۱۳۷۲) در ایران عنوان شد. اصطلاح اطلاع‌شناسی در ایران مبتنی بر دانشی است که به عنوان مبحثی بنیانی می‌کوشد به شناخت اطلاعات، تعیین چهارچوب، و تشخیص ابعاد و وجوه آن بپردازد.اگر هر شیی یا پدیده را فضا تلقی کنیم و مجموعه عناصر و خصیصه‌های پیرامونی و درونی آن را وضعیت آن فضا بدانیم، اطلاعات از دیدگاه اطلاع‌شناسی چیزی جز "وضعیت فضا" نیست.

لینک منبع


پنجشنبه 22 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان

این مکتب در شکل افراطی آن به نظریه ‏ای اطلاق می ‏شود که راه معرفت به جهان خارج را تنها از راه عقل که جدای از راه تجربه است، می‌داند.یکی از عمده ‏ترین ادعاهای خردگرایان این است که ذهن انسان نیرویی دارد که به وسیله آن می‏ تواند حقایق مختلفی را درباره عالم هستی با یقین بشناسد که این شناخت از طریق صرف تجربه مقدور نیست.

عقل‏ گرایان ریاضیات را نمونه اعلای معرفت انسانی می‏ دانسته ‏اند،براساس تفسیر معتدل‏ تر عقل باوری، عقل تنها راه معرفت نسبت به جهان خارج نیست، بلکه غیر از معرفت عقلی معرفت حسی و تجربی نیز معتبر است.

در یونان قدیم یکی از مهم‏ترین چهره ‏های عقل‏ گرا «افلاطون»است.افلاطون با ارائه«ایده»یا عالم مثال به تعبیر مترجمین اسلامی، کمترین نقش را برای حس و تجربه قائل شد. برخی از محققین علت معتبر ندانستن تجربه از سوی افلاطون و حکمای قدیم را این دانسته ‏اند که آنها سخت به این مطلب پای‏بند بوده ‏اند که«آنچه در حقیقت واقعی است باید تغییرناپذیر باشد».دلیلشان هم این بود که آنچه متغیر است ذاتا مشتمل بر تناقض است، زیرا در زمانی یک قسم است و در زمانی دیگر به آن قسم نیست.(دلایل دیگری هم برای اثبات این که آنچه متغیر است دچار تناقض است، ارائه می‏ کرده‏ اند)و آنچه مشتمل بر تناقض است محال است که وجود داشته باشد.

تجربه از آن رو که اعیانی را منکشف می ‏سازد که متغیر است، پس آنچه را بر ما عرضه می‏ دارد اصل واقعیت نیست، بلکه ظاهر و نمود آن است.فقط فکر مستقل از تجربه یعنی عقل است که می‏ تواند ما را با واقعیت آشنا سازد.

یکی از جدی‏ ترین چهره ‏های خردگرا در قرون جدید، رنه دکارت(1596-1650 م)فرانسوی است.دکارت به ریاضیات علاقه زیادی داشت؛ پی‏ریزی فلسفه با شکل ریاضی، نطفه خردگرایی نوین فلسفی در قرون جدید می‏باشد.او کارش را با شک روشمند آغاز کرد، و گفت اگر در هر چیز شک کنم، در خودم دیگر نمی ‏توانم شک کنم.اسپینوزا او نیز یکی از چهره ‏های بزرگ عقل‏ گرا می ‏باشد.عقل گرایی معتقد است تنها با استدلال و برهان های قیاسی به جای درک حسی می توان به حقیقت دست.

عناصر عقل گرایی


معانی عقل گرایی در حوزه های مختلف علوم

فلسفه: مراد از آن گرایشی است که در مقابل تجربه گرایی قرار دارد. 
کلام: عقل گرایی در کلام در مقابل ایمان گرایی قرار دارد. (تاکید بر اثبات عقلانی ایمان دینی)
دوره روشنگریتنها مرجع کسب معرفت، ارزش ، عمل ، اخلاق و خلاصه هر آنچه که مربوط به حیات انسانی است. "توانایی های نهفته در وجود خود آدمی است".

مقایسه عقل گرایی  در قرن هفدهم و هجدهم:

باید توجه داشت که عقل گرایی عصر روشنگری، رویکردی که در مقابل دین مسیحیت قد علم کرد،مراد نفی مرجعیت سنتی ،ایمان،جمودگرایی مذهبی و خرافه سنتی حاکم بر جوامع مسیحی بود.بدیهی است که این تقابل در بستر فرهنگ و تمدن غربی به وقوع پیوست و البته امروزه داعیه دار جهانی شدن و تقابل با تمامی مرجعیت های دینی است.
لازم به ذکر است که عقل گرایی عصر روشنگری تفاوتهایی با عقل گرایی دوره های گذشته داشته است.سه تفاوت عمده برای عقل گرایی این دوره با دوره های گذشته همچون قرن هفدهم برشمرده شده است :
اول آنکه عقل گرایی قرن هفدهم نه تنها جنبه غیردینی نداشته ،بلکه معمولا نظام های دینی به شدت از آن متاثر بودند و می توان گفت همگی آنها سعی داشتند به نحوی خود را با قواعد عقل هماهنگ کنند.
دوم اینکه عقل گرایی قرن هفدهم بیشتر به عقل فلسفی گرایش داشته وکاربرد عقل در حوزه مسایل فلسفی را مد نظر داشته است ،درحالی که عقل گرایی عصر روشنگری عقل را در همه عرصه های زندگی انسان دخیل دانسته و سعی کرده است پاسخ همه نیازهای خود را از ان بگیرد.به همین دلیل عقل گرایی این دوره را «عقل بسندگی» گویند.
سوم آنکه عقل گرایی قرن هفدهم و ماقبل آن در تقابل با تجربه گرایی قرار داشت ،در حالی که تجربه گرایی در قرن هجدهم خود یکی از مولفه های روشنگری است)

نقدهایی که بر عقل گرایان وارد شده است 
عدم دستیابی به واقعیت عینی 
کلی بودن شماری از احکام عقلی 
فراعقل بودن بسیاری از پیامدهای اعمال آدمی 
عدم امکان دستیابی به ذاتیات و فصول حقیقی 
محدودیت عقل از دیدگاه روانشناسان

چهارشنبه 21 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان
تجربه‏ گرایی به معنای کلی و وسیع به نظریه‏ ای اطلاق می ‏شود که کل معرفت ما نسبت به جهان خارج را مأخوذ از تجربه می‌داند.
بر اساس این مکتب، پس از اینکه حواسی برای ذهن، احساسات یا تصورات را فراهم کرد، ذهن شروع به فعالیت می‏ کند، قبل از آن مثل کاغذ سفیدی است که هیچ چیز بر روی آن نوشته نیست، تمام مصالح را تجربه فراهم می‏ نماید، عقل روی این مصالح کار می ‏کند. با این توضیح می ‏توان گفت که درواقع دو فرق‏ عمده میان تجربه‏ گرایان و خردگرایان وجود دارد:
الف- تجربه ‏گرایان کل علم و آگاهی ما نسبت به جهان خارج را مأخوذ از تجربه می‌دانند، امّا عقل باوران این نکته را قبول ندارند.
ب-اختلاف دوم در مورد این مسئله است که آیا ما قضایای ترکیبی پسینی داریم یا نه؟
تاریخچه اجمالی تجربه باوری
وقتی به تاریخ یونان برمی‏ گردیم، بعضی از چهره ‏ها و شخصیت ها را می‏ یابیم که می ‏توانیم آنها را به عنوان پیشتازان تجربه‏ گرایی معرفی کنیم. شاخص ‏ترین چهره‏ های تجربه‏ گرایی در یونان قدیم سوفسطائیان بودند. روش سوفسطائیان «تجربی و استقرایی» بوده است.
ابن میثم، از فیلسوفان عرب را نیز می‏ توان جزء تجربه ‏گرایان به حساب آورد .در میان فیلسوفان قرون وسطی می‏توان تا حدی از روجر بیکن، توماس آکویناس نام برد. آکویناس معتقد بود که همه تصورات و شناخت طبیعی ما بر پایه تجربه استوارند و تصورات فطری وجود ندارد. به علاوه آکویناس اذعان داشت که ادراک حسی و درون‏ نگری یا مراقبه نفسانی سرچشمه ‏های تصوراتند. اما او درون‏ نگری را تابع ادراک حسی می ‏دانست، بدین معنی که توجه انسان، نخست به اشیای مادی بیرونی معطوف می‏ شود، بعد به درون‏ نگری می‏پردازد.البته فیلسوفان قرون وسطی را تجربه‏ گرای واقعی نمی‏ دانند، چون تجربه‏ گرای حقیقی و ناب کسی است که به نفی هرگونه الهیات و ما بعدالطبیعه می ‏پردازد، اما این افراد سخت تعلق به الهیات داشت.
با پیدایش علم نوین(حدود 1600 م)تجربه- گرایی، جان بیشتر یافته و توانسته در برابر عقل‏ گرایی عرض اندام نماید.یکی از شخصیت‏ های دوره جدید فرانسیس بیکن است.به نظر بیکن چیزی که عقل بر شناخت حسی می‏ افزاید، ایجاد روابط و نظم و نسق میان ادراکات حسی است.
بیکن برای تقویت تجربه ‏گرایی به منطق قیاسی ارسطویی حمله کرد و به جای روش قیاسی، روش استقرائی را پیشنهاد داد؛چون معتقد بود که روش قیاسی نمی‏ تواند به ما راه پیش‏بینی درباره آینده را تعلیم دهد.بدین خاطر در مقابل کتاب«ارغنون» ارسطو کتابی به نام«ارغنون جدید» نوشت که بر روش استقرایی تأکید می ‏نماید.
بعد، جان لاک ظهور کرد.او در کتاب خود به نام«پژوهش درباره فاهمه انسانی به رد قول دکارت در مورد«فطری بودن بعضی از معلومات انسانی»پرداخت، و ادعا کرد که همه مفاهیم حتی مفاهیم ریاضیات و منطق از طریق تجربه به ذهن می‏ آیند.
در قرن هیجدهم دیوید هیوم انگلیسی تجربه باوری را، به حد بالاتر از جان لاک رساند.او سعی کرد در کتابی به نام«تحقیق درباره فاهمه انسانی» مبانی تجربه باوری را اعتلا بخشد. در قرن نوزدهم دانشمندانی مثل آگوست کنت در فرانسه با توجه به آراء هیوم، درصدد مقابله با خردگرایان برآمده ‏اند. در قرن بیستم چهره ‏های مختلف مکتب پوزیتویسم، در واقع ادامه‏ دهندگان راه تجربه  گرایان می ‏باشند.

دیدگاه ها و اصول تجربه گرایی
تجربه تنها منبع دانش است.
متافیزیک امری ناممکن است.
حواس قادرند به تنهایی تامین‌کننده دانش باشند.
اصل آشنایی (در هستی‌شناسی افراد، هیچ موجودی پذیرفتنی نیست، مگر اینکه آگاهی از آن موجود یک حالت آگاهانه با ادراکات حسی و درونی فرد با آگاهی عادی او از جهان هستی باشد)
بدون ایده ذاتی (لوح سفید)

چهارشنبه 21 دي 1401
ادامه مطلب
👈نویسنده : ملیحه باغبان

کوانتوم به چه معناست؟

به کوچکترین واحد یک کمیت یا کوچکترین بخش هر چیزی، کوانتوم گفته می شود (یک کوانتوم کوچک‌ترین مقدار ممکن انرژی است)

نظریه کوانتوم:

نظریه کوانتومی، یک مدل ریاضی است که برای توصیف رفتار ذراتی در مقیاس اتم و یا ریزتر از اتم به کار می رود. نظریه کوانتومی نشان می دهد که ماده و انرژی کوانتیزه هستند؛ یعنی در بسته های جداگانه ای و در ابعاد بسیار ریز در جهان به وجود می آیند.

می توانیم موج الکترومغناطیسی را به صورت یک موجی که از ذره های بسیار ریزی به نام فوتون تشکیل شده است، تصور کنیم. این که موج الکترومغناطیسی هم خاصیت ذره ای دارد و هم خاصیت موجی، تصور درستی است.

نظریه کوانتومی نشان می دهد که انرژی همزمان هم به صورت امواج و هم به صورت ذرات رفتار می کند. کوانتوم دسته های انرژی است که به صورت توده هایی از ذرات جداگانه وجود دارند اما زمانی که سفر می کنند، همانند امواج در سطح حوض منتشر می شوند.


یکشنبه 12 تير 1401
ادامه مطلب

دهه 1940، دهه ظهور نظریه های اثرگذار  درباره ماهیت اطلاعات است. از زمانی که اطلاعات ارزش حیاتی پیدا کرد، دانشمندان و متخصصان در این فکر بودند که چگونه اطلاعات یک عبارت یا پدیده را مورد سنجش قرار دهند. احساس نیاز به سنجش میزان اطلاعات، تولد نظریه هایی بود که سرآغاز آن ها نظریه ریاضی ارتباطات شانون در سال 1948 است. در تامل درباره نظریه های مطرح شده نوعی عینی گرایی و ذهنی گرایی را شاهد هستیم که نشاط دلیل این دو رویکرد را ناشی از خصیصه های چند وجهی و استعاری مفهوم اطلاعات می‌داند.

رویکرد عینی گرا به اطلاعات ناشی از پندار آماری به اطلاعات بود. اطلاعات از نظر عینی گرایان میزان سیگنال و پیامی است که به سمت گیرنده ارسال شده است و سنجش محتوای پیام و درست بودن  یا نادرست بودن آن، مفید بودن یا نبودن آن برای گیرنده ملاک نبوده است (مقاله نظریه معناشناختی اطلاعات، علی منصوری)

کلود شانون ریاضی‌دان و مهندس برق و استاد آمریکایی رمزنگاری بود که به‌عنوان «پدر نظریه‌ اطلاعات» شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۴۸ میلادی با انتشار مقاله ‌ای تحت عنوان “نظریه ریاضی ارتباطات” عملاً پایه ‌های نظریه ‌خود را بنا نهاد و به‌شهرت رسید.

این مقاله با تمرکز بر یافتن روشی برای کدگذاریِ اطلاعاتِ فرستنده‌ای فرضی تدوین شده بود. شانون در تحقیقات مرتبط با مقاله از نظریه‌ی «احتمالات نوربرت وینر» استفاده کرد. شانون در مقاله‌‌اش، مفهومی به‌نام انتروپی اطلاعات را مطرح کرد که برای اندازه‌گیری قطعیت‌ نداشتن پیام‌ها تدوین شد. همین مفهوم پایه‌های نظریه‌ اطلاعات را شکل داد.

این نظریه كه شاخه ‌ای از ریاضیات كاربردی محسوب می ‌شود به موضوع چگونگی كمّی كردن داده‌ها می ‌پردازد و بدین ترتیب دانشمندان را قادر می ‌سازد تا ظرفیت سیستم ‌های مختلف برای ذخیره‌سازی، انتقال و پردازش داده‌ ها را محاسبه كنند. علاوه بر این، این نظریه  به موضوع مهم چگونگی فشرده‌ سازی اطلاعات نیز می ‌پردازد به گونه ‌ای كه بتوان حداكثر میزان داده ‌ها را با حداقل خطا ذخیره‌سازی و مخابره كرد. 

نظریه ریاضی: ارسال، دریافت، و ذخیره‌سازی بهینه‌ی داده‌ها و اطّلاعات را نظریه‌ اطّلاعات می‌نامند.(لینک منبع)، نظریه اطلاعات مطالعه علمی کمی سازی، ذخیره‌سازی و ارتباط اطلاعات دیجیتال است (لینک منبع)

در نظریه اطلاعات، مقدار اطلاعات را بر اساس مقدار میانگین بیت ‌های اطلاعاتی مورد نیاز (جهت ذخیره‌سازی یا انتقال) بیان می كنند. جالب است بدانید كه واژه “بیت” به عنوان واحد اطلاعات برای نخستین بار توسط خود شانون مورد استفاده قرار گرفت، واژه ‌ای كه هم ‌اكنون در كل جهان فراگیر شده است. (لینک منبع)

نظریه اطلاعات در اصل، نظریه‌ای درباره انتقال علامت است. این نظریه مثال روشنی از مکتب فرایند است که ارتباطات را انتقال پیام‌ها می‌داند؛ نه مبادله معنا.

نظریه ریاضی، یکی از نخستین مدل‌های امروزی ارتباط است، که در دوران جنگ جهانی دوم در آزمایشگاه‌های شرکت تلفن بل، در آمریکا طراحی شد. این مدل را کلود شانون (ریاضی‌دانی که با شرکت تلفن بل کار می‌کرد) و وارن ویور (مدیر اجرایی تحقیقات علمی) در سال 1949 منتشر کردند.

شانون و ویور نظریه‌ای را ارائه کردند که توانایشان می‌ساخت به مشکل چگونگی فرستادن حداکثر مقدار اطلاعات از یک مجرای معیّن و چگونگی اندازه‌گیری ظرفیت مجرا برای حمل اطلاعات نزدیک شوند.این تمرکز، به مجرا و ظرفیتش با سابقه‌ی مهندسی و ریاضی آنان تناسب دارد؛ اما آنان ادعا می‌کنند که نظریه‌شان در کل مسئله ارتباطات انسانی کاربرد دارد.

دل‌مشغولی شانون و ویور اساسا این بود که چگونه پیام‌های تلفنی و تلگرافی که ناقص و نادرست منتقل می‌شوند، موجب سوء تعبیر می‌شوند.

عناصر مدل ریاضی


منبع اطلاعات؛ فرآیند ارتباطی با منبعی شروع می‌شود که از میان تمام پیام‌های ممکن، یک پیام را انتخاب می‌کند.این پیام ممکن است به‌شکل کلمات شفاهی یا نوشتاری، نت‌نوشته‌های موسیقی، خود موسیقی، تصاویر، یادداشت‌های ریاضی، منطق ریاضی، حرکات بدن، حالات چهره یا شماری دیگر از اشکال موجود باشد.انتقال‌دهنده، برروی پیام کار می‌کند؛ تا آن‌را به‌صورت علامتی مناسب انتقال در یک مجرا تبدیل کند.پیام، فقط میان منبع و انتقال‌دهنده و نیز میان گیرنده و مقصد وجود دارد. فقط یک "علامت" میان انتقال‌دهنده و گیرنده سفر می‌کند،نه پیام.

علامت؛ که با توجه به هر نظام ارتباطی، اشکال مختلفی خواهد داشت.(مثلا:علامت در رادیو و تلویزیون، امواج الکترو مغناطیسی است).

مجرا؛ همان وسیله مورد استفاده برای انتقال علامت از انتقال‌دهنده به گیرنده است.هنگامی که از تلفن استفاده می‌کنیم، سیم، مجراست، علامت، جریان الکتریکی است که از سیم می‌گذرد و انتقال‌دهنده(دهنی تلفن) فشار صوت کلمات را به جریان مختلف برق تبدیل می‌کند.

ظرفیت مجرا؛ در اصطلاحات مربوط به این نظریه، تعداد علامت‌هایی که یک مجرا می‌تواند انتقال دهد ظرفیت مجرا محسوب نمی‌شود؛ بلکه اطلاعاتی است که یک مجرا می‌تواند انتقال دهد؛ یا توانایی مجرا برای انتقال چیزی است که از منبع اطلاعات، تولید شده است.

گیرنده؛ وقتی انتقال‌دهنده پیامی را برای انتقال در یک مجرا رمزگذاری می‌کند، گیرنده‌ای باید پیام را از علامت انتقال داده‌شده، بازسازی کند.معمولا عمل گیرنده برعکس عمل انتقال‌دهنده است؛ یعنی گیرنده، در علامت انتقال داده‌شده، دوباره تغییراتی می‌دهد؛ تا به‌صورت پیام درآید و این پیام را به مقصدی می‌فرستد(گیرنده در پخش رادیو و تلویزیونی، دستگاه رادیو یا تلویزیون است).

مقصد؛ شخص یا چیزی است که پیام برای آن در نظر گرفته شده است(در رسانه‌های جمعی، مقصد عضوی از مخاطب است، خواننده، شنونده یا بیننده).

بازخورد؛ مفهوم بازخورد(پس‌خورد)را اوّلین بار نوربرت وینر، طرح کرد.بازخورد، باعث می‌شود تا یک سیستم، امکان اصلاح عملیات خود را پیدا کند. در رسانه‌های جمعی انواع زیادی از بازخورد وجود دارد؛ مثل نامه و تلفن خوانندگان و شنوندگان و ....

اختلال؛ اختلال، هرچیز اضافه شده به علامت است، که مورد نظر منبع اطلاعات نیست. در اصطلاح نظریه‌ی اطلاعات، اختلال ممکن است، تحریف صوت در تلفن، رادیو، تلویزیون یا فیلم، تحریف شکل یا سایه انداختن در تصویر تلویزیون، سیاه شدن عکس هنگام تکثیر، یا اشتباهات انتقال در تلگراف یا ... باشد. به‌عبارت دیگر اختلال، معادل میزان اطلاعات از دست رفته است.

در نظریه‌ی اطلاعات، ارتباط هنگامی روی می‌دهد که در سیستم مشابه با واسطه یک یا چند سیستم غیر مشابه به‌هم وصل شده‌اند. در نتیجه انتقال علامت، طی یک زنجیره، وضعیت‌های یکسانی پیدا می‌کند.

ادامه مطلب


جمعه 10 تير 1401
ادامه مطلب
درباره نویسنده
ملیحه باغبان

📖  کارشناسی کتابداری
دانشگاه پیـــام نور مرکز تبریز

📖  کارشناسی ارشد
مدیریت اطلاعات دانشگاه تبریز

📖  دانشجوی دکتری
بازیـــابی اطـلاعــات و دانــــش